อาเซียน(ASEAN : The Association of South East Asian Nations) ก่อตั้งเมื่อปี 2510 วัตถุประสงค์ในระยะเริ่มต้นเพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งของภูมิภาคทางด้านการเมือง ในปี 2546 ผู้นำอาเซียน ลงนามในปฏิญญาบาหลี แสดงเจตนารมณ์การนำอาเซียนไปสู่ประชาคมอาเซียนในปี 2563 และในปี 2550 รัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียนลงนามรับรองแผนงานการจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน(ASEAN Economic Community : AEC) และยืนยันเจตนารมณ์ร่วมกันดำเนินการให้สำเร็จตามกำหนดในปี 2558 ปัจจุบันอาเซียนประกอบด้วย 10 ประเทศ ได้แก่ ประเทศบรูไน สิงคโปร์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ กัมพูชา ลาว พม่า เวียดนาม และไทย
AEC มีเป้าหมายเพื่อรวมตัวเป็นประชาคมเศรษฐกิจภายในปี 2558 และเป็นตลาดที่มีฐานการผลิตร่วมกัน โดยจะให้มีการเคลื่อนย้ายอย่างเสรีทางด้าน สินค้า บริการ การลงทุน เงินทุน และแรงงานฝีมือ รวมทั้งการเดินทางภายในอาเซียนได้อย่างสะดวก และเสรีมากยิ่งขึ้น ประโยชน์ที่ได้รับจาก AEC คือ 1. ขยายการค้าและการลงทุนในภูมิภาคให้สูงขึ้น 2. ลดการพึ่งพาตลาดประเทศที่สาม 3.สร้างอำนาจการต่อรองของอาเซียนในเวทีโลก 4.เพิ่มสวัสดิการและยกระดับความเป็นอยู่ของผู้บริโภคให้ดียิ่งขึ้น 5. พัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของอาเซียน 6. ช่วยให้เกิดการใช้ทรัพยากรต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
สำหรับประเทศไทย ตลาดอาเซียนเป็นตลาดส่งออกสำคัญอันดับ 1 ของไทย โดยในปี 2551ไทยส่งออกไปอาเซียน 38,070.4 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือร้อยละ 21.41 ของมูลค่าการส่งออกของประเทศ เปรียบเทียบกับญี่ปุ่น สหรัฐฯ และสหภาพยุโรป ซึ่งมีสัดส่วนร้อยละ 11.29 , 11.41 และ 13.09 ตามลำดับ ส่วนในด้านการนำเข้า อาเซียนเป็นแหล่งนำเข้าอันดับ 2 ของไทย รองจากญี่ปุ่น คือนำเข้ามูลค่า 32,351.3 ล้านเหรียญสหรัฐ ไทยเป็นฝ่ายได้ดุลการค้ากับอาเซียนมูลค่า 5,719.1 ล้านเหรียญสหรัฐ และมีแนวโน้มขยายตัวมากขึ้นจากการที่อาเซียนจะมีภาษีเป็นร้อยละ 0 ภายในปี 2553 ดังนั้นการเร่งการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจอาเซียน โดยขจัดอุปสรรคทางด้านภาษีและมาตรการที่มิใช่ภาษีของอาเซียน ตลอดจนการอำนวยความสะดวกทางการค้าต่างๆ นอกจากจะเป็นประโยชน์ต่อการเพิ่มมูลค่าการส่งออกของไทยในกลุ่มอุตสาหกรรมที่ไทยมีศักยภาพในการแข่งขันสูงแล้ว ยังช่วยทำให้การค้าภายในกลุ่มอาเซียนขยายตัวมากขึ้น
จากข้อมูลดังกล่าว ประมวลได้ว่าประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนมีความสำคัญและจะก่อให้เกิดประโยชน์ร่วมกันในการขยายการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศสมาชิก โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศไทย เป็นการขยายตลาด และเป็นความร่วมมือในระดับภูมิภาคเพื่อสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันระดับโลก สมาคมฯ คาดหวังว่าความร่วมมือประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน จะก่อให้เกิดประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ให้กับประเทศไทยในภาพรวม
